Wśród kierowców korzystających z kart paliwowych częstym tematem w ostatnich miesiącach jest kwestia strefy czystego transportu. Wprowadza się ją w celu poprawy jakości powietrza i ograniczeniu ruchu najbardziej emisyjnych pojazdów. Czym ona jest i co w praktyce oznacza dla kierowców? Sprawdźmy!
Co to strefa czystego transportu?
Strefą czystego transportu (SCT) nazywamy obszar, po którym mogą poruszać się tylko pojazdy spełniające określone normy emisji (Euro) lub posiadające napęd alternatywny. Może wydzielić ją każde miasto powyżej 100 tys. mieszkańców. Jeśli zaś Generalny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdzi przekroczenie dopuszczalnego średniorocznego poziomu dwutlenku azotu (NO₂), wprowadzenie SCT jest obowiązkowe.
Strefy czystego transportu w Polsce znajdują się obecnie w Warszawie i w Krakowie.
Jakie samochody mogą wjechać do strefy czystego transportu?
Każde miasto, które wyznacza w swoich granicach SCT, określa, jakie pojazdy mogą do niej wjechać, a jakie nie. Zatem jeśli mamy do czynienia ze strefą czystego transportu, jakie auta mogą poruszać się po jej terenie? Najogólniej rzecz ujmując, takie, które spełniają jedno z trzech kryteriów:
- minimalną normę emisji Euro;
- są pojazdami zeroemisyjnymi;
- korzystają z ustawowego wyjątku.
Kto nie wejdzie do strefy czystego transportu?
Najprościej ‒ strefa czystego transportu w Polsce zabrania poruszania się po niej pojazdom, które nie spełniają określonych ustawą norm. Są to zatem:
- samochody z niską normą emisji spalin;
- pojazdy bez wpisanej normy w dowodzie;
- starsze pojazdy ciężarowe i dostawcze;
- samochody z uszkodzonym lub zmanipulowanym układem emisji.
Istnieją jednak wyjątki ‒ pojazdy, które mogą wjeżdżać do strefy czystego transportu nawet wówczas, gdy nie spełniają kryteriów:
- samochody mieszkańców strefy (choć tylko czasowo),
- pojazdy kierowane przez osoby z niepełnosprawnością,
- pojazdy zabytkowe,
- pojazdy służb,
- pojazdy uprzywilejowane.
Strefa czystego transportu ‒ znak
O tym, że wjeżdżamy do strefy czystego transportu, informuje charakterystyczny znak drogowy: zielony symbol samochodu, w zielonym obramowaniu, na białym tle. Czasami pod znakiem znajduje się dodatkowa tabliczka z informacją o wyłączeniach, np. „nie dotyczy mieszkańców”.
Strefa czystego transportu ‒ naklejki
W niektórych krajach, np. w Niemczech, wymaga się specjalnego oznaczenia pojazdu, który spełnia ekologiczne normy. Wówczas naklejka na przedniej szybie wyraźnie informuje o tym, że samochód może poruszać się w obszarze SCT, a za brak naklejki grozi mandat.
W Polsce nie ma obowiązkowych naklejek ekologicznych ‒ zamiast nich działają kontrola cyfrowa i patrole. Nie trzeba zatem zastanawiać się ani gdzie kupić, ani kto wydaje naklejki strefy czystego transportu.
Strefa czystego transportu ‒ Warszawa
Jako pierwsza w Polsce SCT wprowadziła stolica ‒ 1 lipca 2024 roku. Strefa obejmuje głównie Śródmieście, znaczną część Woli i Ochoty, fragmenty Pragi-Północ i Pragi-Południe, czyli ok. 7% powierzchni miasta (centrum + okolice).
Strefa czystego transportu Warszawa ‒ jakie samochody mogą jeździć po stolicy?
Do warszawskiej STC mogą wjechać:
- pojazdy benzynowe i LPG minimum Euro 3, wyprodukowane nie wcześniej niż w 2000 r.;
- diesle minimum Euro 5, produkowane od 2009 r..
Strefa czystego transportu ‒ Kraków
Stolica Małopolski to drugie miasto, które wprowadziło strefę czystego transportu ‒ 1 lipca 2025 roku. Kraków od lat przekraczał normy NO₂ i PM, dlatego miasto zdecydowało się na ostrzejsze progi (szczególnie dla diesla), aby szybciej ograniczyć emisje komunikacyjne.
Strefa czystego transportu Kraków ‒ jakie auta mogą wjechać do miasta?
Kraków ma jedne z najbardziej restrykcyjnych wymagań w Polsce. Strefa czystego transportu obejmuje niemal całe miasto, a prawo do poruszania się po niej mają:
- samochody na benzynę i LPG min. Euro 4, wyprodukowane w 2005 r. i później;
- auta z silnikiem diesel min. Euro 6, wyprodukowane najdawniej w 2014 r.
Strefa czystego transportu Kraków ‒ LPG
Co z samochodami na gaz? Obowiązuje je te same zasady co w przypadku pojazdów na benzynę, czyli min. Euro 4 i rocznik 2005 jako limit.
Zaś hybrydy, auta napędzane wodorem i samochody elektryczne mogą swobodnie poruszać się po wszystkich SCT w Polsce.
Strefa czystego transportu ‒ Wrocław, Katowice, Lublin, Łódź
W przygotowaniu są SCT w wielu polskich miastach, takich jak Wrocław, Katowice, Lublin, Toruń, Gdańsk, Rzeszów i Gliwice. Póki co projekty są w fazie planów i konsultacji.
Czy samochody zabytkowe mogą wjechać do strefy czystego transportu?
Tak, to jeden z wyjątków. Siłą rzeczy auta zabytkowe nie spełniają kryteriów określonych ustawą. Pamiętajmy, że nie wystarczy, że samochód jest stary. W świetle prawa pojazd zabytkowy to taki, który:
- jest wpisany do rejestru zabytków;
- został ujęty w ewidencji zabytków,
- posiadają tzw. żółte tablice rejestracyjne.
Czy strefa czystego transportu dotyczy mieszkańców?
Tu sprawa jest nieco bardziej skomplikowana. Zasadniczo SCT dotyczy mieszkańców, ale Warszawa i Kraków stosują nieco inne reguły.
Stolica wprowadziła model łagodnego wygaszania. Osoby zameldowane w strefie mają okres przejściowy dla starszych aut. Po jego zakończeniu auto musi spełniać normy jak każde inne.
Model krakowski jest bardziej ochronny wobec obecnych mieszkańców, ale restrykcyjny wobec nowych pojazdów. Mieszkańcy, którzy posiadali pojazd przed datą graniczną uchwały, mogą mieć stałe zwolnienie, ale nowo kupione auta muszą spełniać normy.
Na naszym Biznes Blogu znajdziesz więcej ciekawych tematów związanych z motoryzacją, przepisami drogowymi czy kartami flotowymi ‒ zapraszamy do lektury!